قطره محال انديش

نسل‌هایی كه آذریزدی ندارند

forood — Sun, 12 Jul 2009 09:45:18 GMT

پس از مدت‌ها مطلبی برای روزنامه نوشتم به مناسبت درگذشت مهدی آذريزدی كه پنجشنبه ۱۸ تير درگذشت. اين يادداشت شنبه ۲۰ تير در روزنامه اطلاعات چاپ شد.
*
جای تعجب است كه هنوز هم گاهی، پس از درگذشت بعضی از نامداران ادبیاتمان، همه به نیكی از آنها یاد می‌كنند، چرا كه در جامعه ادبی ما، تقریباً كمتر دوستانی را می‌توان یافت كه پیش و پس از مرگ همدیگر، در رو و پشت سر، پشت تریبون و در خفا، از یكدیگر به نیكی سخن بگویند. همچنین كمتر دشمنانی هستند كه با مدارا سال‌هایی را بدون رنج تحمل دیگری بگذرانند. مهدی آذریزدی از این اندك نامداران و نویسندگان بود كه نه فقط پس از مرگش، كه در زمان حیاتش نیز حتی آنها كه كوچك‌ترین سنخیتی با طرز و سیاق نویسندگی او نداشتند، نام او را با احترام به زبان می‌آوردند.

این اعداد وحشتناک که مطلقاً شعور ندارند که اندکی بایستند!

forood — Mon, 02 Mar 2009 17:51:18 GMT

حسین فراستخواه یک لینک وحشتناک برایم فرستاده است، البته از نوع وحشت هایی که گاهی انسان دچار آن می شود و بعد از چند دقیقه- متأسفانه و شاید خوشبختانه- مجبور است آن را فراموش کند تا به زندگی عادی برگردد. ولی این زندگی همان است که از آن وحشت کرده بود. اگر این اعداد و ارقام و چیزهای وحشتناک را فراموش نکنیم، یا باید آن قدر مرد باشیم که با آن کنار بیاییم یا اینکه احتمالاً زندگی را تعطیل کنیم.

لینک را ببینید و بترسید!: http://www.shambles.net/worldclock/worldclock.swf

خاکِ بد

forood — Tue, 03 Feb 2009 20:56:18 GMT

گفتگو با دوریس لسینگ
ترجمه زهرا مرعشی، حامد نیری عدل

دوریس لسینگ، برنده جایزه نوبل ادبیات در سال 2007، در آخرین کتابش با نام «آلفرد و امیلی»، زندگی والدینش و تأثیر وحشتناکی که جنگ جهانی اول بر آن نهاد، بازنویسی کرده است. لسینگ، به عنوان نویسنده‌ای پرکار، در سرتاسر زندگی حرفه‌ایش- که بیش از پنجاه سال به درزا کشیده است- هرگز در بیان عقایدش تردید نکرده است. مبارزه با سلاح‌های اتمی و آپارتاید باعث شد که او برای سال‌ها از افریقای جنوبی و سرزمین‌مادری‌اش، رودزیا (زیمبابوه کنونی)، ممنوع‌الخروج باشد.
اثر او به افول ذهنی و اجتماعی زمان ما، وضعیت زنان، تبعیض نژادی، و برخورد تمدن‌ها می‌پردازد. کتاب تازه لسینگ- که او آن را آخرین اثرش معرفی می‌کند- کتابی بر ضد جنگ است.
لسینگ که اکنون 88 ساله است، پیرترین برنده جایزه نوبل ادبیات است. آنچه می‌خوانید گفتگوی وی با نشریه معتبر «نیوزویک» درباره عملکرد، و عشق او به ادبیات است.
این متن در شماره ۲۴ فصلنامه نقد و بررسی کتاب تهران، در ضمیمه «افق دیگر»، چاپ شده است.

خسته‌ام

forood — Sun, 21 Dec 2008 21:45:11 GMT

نه این‌سان زندگی را دوست دارم، نه این‌سان مردم را تاب می‌آورم. دیگر به خودم هم شک دارم. نه اینکه چون به عصمتم ایمان داشته‌ام، پس شک کردنم به خودم نشانه بحران در نظام جهان است، نه! بلکه از آنجا که بدیهی‌ترین چیز انسان خودش است، شک من به خودم، به خلق و خوی و رفتارم، به کرده و ناکرده‌ام، به همه چیزم، مرا آزار می‌دهد.
این تردید، این فکر مزاحم، این مگسِ خمارِ اعصاب خرد کن، این کثافتی که اسمش را گذاشته‌ایم «زندگی» یا «جامعه»، این جمله احمقانه و در عین حال درستِ «همین است که هست»، اینکه «باید باهاش کنار بیاییم»، این‌همه ایده برای راحت زندگی کردن و اصلاً زندگی کردن، همه و همه، ثابت می‌کند که فقط ساده‌لوحانه می‌توان راحت زیست- و زهی سعادت که بتوان با درایت، ساده‌لوح بود و ساده‌لوح زیست.
اخلاق در محاق است، در مغاک است؛ در آنجاست که آدم‌ها همدیگر را به خیانت در امانت محکوم می کنند، در همان حالی که ناامن‌ترین‌اند، خائن‌ترین، و نادوست‌ترین.
من خسته‌ام، بسیار خسته‌ام. از اینکه، به قول پدرم، «ایده آلیست» هستم خسته‌ام. از اینکه، به گفته یک دزد، دزدم خسته‌ام. از اینکه به فرموده یک خائن، خائنم خسته‌ام.
می‌خواهم همه برای چند دقیقه، محض رضای خدا، ساکت شوند تا من بتوانم به همه بگویم: «من خسته‌ام».

یک پایان‌نامه، و اسبی که خر شد

forood — Fri, 28 Nov 2008 09:08:18 GMT

هر کسی را که بخت برگردد
اسبش اندر طویله خر گردد
قضیه من است و پایان‌نامه‌ای که می‌خواستم راحت تمامش کنم تا به کارهای دیگری برسم. نسخه‌ای خطی را انتخاب کرده بودم تا برای پایان‌نامه تصحیح کنم. فکر می‌کردم که از این اثر فقط سه نسخه موجود است، اما پس از کمی جستجو و با همکاری یکی از دوستان و یکی از اقوام، به جز آن سه نسخه، چهار نسخه در قم، و سه نسخه دیگر در تهران یافته شد، البته فعلاً! این‌گونه بود که آن شعر اول به یادم آمد. تصور می‌کردم کار راحتی است، اما حالا مطمئنم که دخلم آمده است.
اما نکته‌ای که در این قضیه فهمیدم و برایم جالب است، ناقص بودن همه فهرست‌های نسخه‌های خطی است. از «فهرست نسخه‌های خطی فارسی» و فهرستواره‌های احمد منزوی گرفته تا حتی فهرست‌های منتشرشده کتابخانه‌های مختلف، همه و همه، نقص دارند. جالب است که اطلاعات فهرست یک کتابخانه با اطلاعات سایت آن یکی نیست. مشکل دیگر، که فعلاً با آن روبرو نشده‌ام و دوستان برایم تعریف کرده‌اند، این است که ظاهراً همه کتابخانه‌ها برای ارائه تصویر نسخه همکاری نمی‌کنند.
اما وضعیت کتابخانه‌های غربی چطور است؟ من تا حالا سایت چند کتابخانه و دانشگاه امریکایی را دیده‌ام که عکس بعضی نسخه‌های خطی فارسی و عربی را به صورت آنلاین و رایگان به نمایش گذاشته‌اند. مشابه این کار را جدیداً کتابخانه مجلس با بعضی کتاب‌های چاپ سنگی انجام داده است. حال، مشکل دیگری سر راه است: سرعت پایین اینترنت، و بالا بودن کیفیت عکس‌ها.
فکر می‌کنم ناصرالدین شاه (یا شاید هم مظفرالدین شاه) را صرفاً به دلیل گفتن همان جمله معروف باید عاقبت به‌خیر بدانیم و فاتحه‌ای نثارش کنیم. او اگر همان یک جمله را هم در تمام زندگی‌اش گفته باشد و هیچ کار دیگری نکرده باشد، به نظرم، برای اثبات حکیم‌بودنش کافی است. جمله را به یاد دارید؟ «در این مملکت همه چیزمان به همه چیزمان می‌آید.»! فاتحة مع الصلواة!

در مصایب قیصر بودن

forood — Thu, 30 Oct 2008 08:06:41 GMT

حامد نیری عدل: این مطلب را سال گذشته، چند روزی پس از درگذشت قیصر امین پور، نوشتم. آن زمان که مشغول جمع آوری مطالبی درباره کتاب آخر او بودیم، او هنوز زنده بود، اما در میان کار، خبر درگذشت او را شنیدیم. بی تردید، برای بسیاری، وحشتناک بود. ادامه مطلب را بخوانید.

بهار، آمیزه ای از سنت و مدرنیته ــ گفتگو با چهرزاد بهار

zahramarashi — Fri, 19 Sep 2008 09:23:58 GMT

زهرا مرعشی، حامد نیری عدل: گفتگو با چهرزاد بهار، آخرین فرزند ملک الشعرای بهار، در منزل او انجام شد. او همسر دکتر یحیی معاصر است که کتابی با موضوع ترانه های بهار نوشته است. افشین معاصر که ترجمه هایی از او در چند جا از جمله بخارا چاپ شده نیز فرزند اوست. خانم بهار سخن که می گوید، تردید نمی کنی که از خانواده ای بزرگ است.

این گفتگو در شماره ۲۳ فصلنامه نقد و بررسی کتاب تهران، در ضمیمه افق دیگر، چاپ شده است. ادامه مطلب را بخوانید.

گفتگو با لیلی افشار

forood — Sat, 19 Jul 2008 11:33:18 GMT

اینكه یكی از شناخته شد‌ه‌ترین گیتاریست‌های زن جهان و تنها زنی كه مد‌رك د‌كتری نوازند‌گی گیتار را د‌ریافت كرد‌ه، د‌ر ایران كنسرت د‌ارد‌، هر شنوند‌ه موسیقی را وسوسه می‌كند‌ كه اجرای او را حتماً ببیند‌، حتی اگر كارهای پیشین او قبلاً منتشر شد‌ه باشد‌. حال اگر این نوازند‌ه جهانی، ایرانی هم باشد‌، د‌یگر جایی برای ترد‌ید‌ نمی‌ماند‌ كه د‌ر كارهای او باید‌ د‌قت بیشتری كرد‌.
لیلی (لی‌لی) افشار د‌ارای د‌رجه پروفسوری د‌ر د‌انشگاه ممفیس آمریكاست. او سالهای ســال د‌ر خارج از ایران زند‌گی و تحصیل كرده است ‌. كنسرت‌های بسیاری را نیز د‌ر سراسر جهان برگزار كرد‌ه تا اینكه هفت هشت سال پیش، پس از حد‌ود‌ سی سال، د‌وباره به ایران بازگشت و از آن پس، هر سال به ایران می‌آید‌، كنسرت می‌گذارد‌ و شاگرد‌انش را د‌ر مستر كلاس‌ها آموزش می‌د‌هد‌.
افشار برند‌ه جوایز ممفیس چاپتر از طرف آكاد‌می ملی هنر و د‌انش آمریكا، جشنواره موسیقی آپسن، انجمن ملی مد‌رسین موسیقی، انجمن ملی مد‌رسین سازهای زهی، انجمن گیتار آمریكا و انجمن‌ها و جشنواره‌های بسیار د‌یگر شد‌ه است.
د‌ر سال 2000 نیز جایزه الیوراچ گیبون برای بهترین نوازند‌ه زن گیتار كلاسیك را از آن خود‌ كرد‌. نام افشار همچنین د‌ر میان 12 گیتاریست برجسته جهان برای نوازند‌گی د‌ر گروه آند‌رس سگوویا د‌ید‌ه می‌شود‌.
او د‌و هفته پیش د‌ر فرهنگسرای نیاوران به مد‌ت د‌و شب به اجرای برنامه پرد‌اخت و د‌ر تاریخ 30 و 31 تیرماه د‌ر تالار وحد‌ت و د‌ر روزهای 16 و 17 مرد‌اد‌ د‌ر خانه هنرمند‌ان نیز كنسرت‌هایی را برگزار می‌كند‌. افشار د‌ر زمان اقامت د‌ر ایران مستر كلاس‌هایی نیز برای شاگرد‌ان ایرانی‌اش د‌ارد‌.
به این بهانه گفتگویی با وی كرده ايم كه در روزنامه اطلاعات امروز نيز چاپ شده است.

تلاقی روانشناسی و دین شناسی

forood — Tue, 27 May 2008 20:17:18 GMT

زهرا مرعشي: چهارمين نشست «نقد و بررسي کتاب روشن» با نقد کتاب «روانشناسي دين» نوشته ديويد ام. وولف و ترجمه دکترمحمد دهقاني در روز پنجشنبه دوم خرداد برگزار شد. در اين نشست، دکتر مصطفي ملکيان، حسن هاشمي مين آباد و دکتر محمد دهقاني درباره اين کتاب و مبحث روانشناسي دين سخناني ايراد کردند.

این گزارش را در روزنامه اعتماد یا در ادامه مطلب بخوانید.

در ستایش شرم، گفتگو با حسن قاضی مرادی

zahramarashi — Sat, 10 May 2008 07:35:18 GMT

زهرا مرعشی: آیا ما انسانهای شرمگینی هستیم؟ آیا خجالتی بودن از ویژگیهای ما شرقیهاست؟ «شرم» و «خجالت» از واژگانی هستند که در زندگی روزمره از آنها استفاده می کنیم. اما مفهوم آنها از دیدگاه جامعه شناختی چیست؟ شناخته نشدن این مفاهیم، باعث می شود که نتوانیم جامعه را نیز با توجه به داشتن یا نداشتن آنها بررسی کنیم. بنابراین، با تعریف این مفاهیم، می توانیم برخی از ویژگیهای جامعه را نیز بشناسیم.
از حسن قاضی مرادی، نویسنده و پژوهشگر مسائل اجتماعی ایران کتابهایی چون «در پیرامون خودمداری ایرانیان»، «استبداد در ایران»، «در ستایش شرم: جامعه شناسی حس شرم در ایران» و «تأملی بر عقب ماندگی» از سوی انتشارات اختران منتشر شده است. چندی پیش گفتگویی با او کردم که در آفتاب نیوز منتشر شد. متن کامل را بخوانید.